Nieuwe klanten werven

Regelmatig ontstaan er heftige discussies over het auteursrecht. Soms zijn het verongelijkte auteurs die menen dat hun rechten door onverlaten worden geschonden.

Op andere momenten horen wij boze geluiden van websitebeheerders die maar niet kunnen (of is het ‘willen’?) begrijpen dat ze op hun vingers worden getikt.

In dit artikel vind je enkele praktische vuistregels voor wat wel en wat niet is toegestaan. Ik gebruik hier bewust het woord ‘vuistregels’. Raadpleeg in geval van twijfel een deskundige.

De algemene regel is: het overnemen, kopiëren of in welke vorm dan ook vermenigvuldigen van andermans gepubliceerd werk is niet toegestaan behoudens enkele uitzonderingen. De auteur is de eigenaar van zijn pennenvruchten. Anderen mogen er niet aankomen zonder instemming van de auteur/rechthebbende.  Lees ook: ‘Waarop kun je auteursrecht hebben’.

Tip. Kijk eerst op de website/blog van de auteur welke bepalingen hij zelf heeft geschreven voor het eventueel overnemen van zijn artikelen.

Pas op. Auteursrecht is automatisch. Het gaat in zodra iemand iets publiceert. Een auteur is niet verplicht hierover iets te zeggen. Dan geldt de regel ‘nee, tenzij…!’

Ja, maar…?!
Ik neem een artikel over op mijn website en vermeld er keurig netjes de bron bij en plaats zelfs een link naar de website waarop het artikel is gepubliceerd. Dat mag toch wel? Nee, dat mag niet. Je moet toestemming vragen. De auteur bepaalt wat er met zijn werk gebeurd.

Ja, maar…?!
Wij hebben een website zonder winstoogmerk. Het is een hobby of wij dienen een goed doel, dus dan mag het toch wel? Nee, nee, nee! Er is toch niets onduidelijk aan de regel ‘niets mag tenzij?’ De wetgever maakt geen onderscheid naar eventuele (winst)doelstellingen.

Auteursrecht is een eigendom van de auteur
Het is feitelijk net zo als met een auto. De eigenaar van de auto bepaalt wie er in de auto mag rijden. Veel mensen zeggen in het voorbeeld van de auto: ‘ja, dat is toch logisch, je laat toch niet Jan en alleman zomaar met je auto er van door gaan?’ Best vreemd dat het voor veel mensen gevoelsmatig anders ligt wanneer het teksten betreft. Maar dat is wettelijk dus niet zo.

Ja, maar …?!
Neem nou het voorbeeld van die auto. Mensen doen hun auto op slot. Dan is het toch duidelijk dat je er met je handen vanaf moet blijven. Zo’n auteur is meer een type van ‘de auto op de openbare weg zetten, sleuteltjes in het contactslot laten zitten en de deuren wagenwijd open laten staan!’ Die vraagt er om. O ja? Zelfs als dat het geval zou zijn – noem het voor mijn part dommigheid -  dan nog steeds is er sprake van diefstal of ontvreemding.

Jezelf zomaar iets van een ander toe-eigenen mag niet. De gemiddelde burger zou het niet in zijn hoofd halen de auto mee te nemen. Je mag uiteraard wel bewonderend om de auto heenlopen en naar binnen gluren. Ik denk dat de volgende vergelijking meer op z’n plaats is:

‘De auteur lijkt meer op iemand die met zijn cabriolet op een zonnige boulevard flaneert.’ Het komt geen moment in ons op om die auto te roven. Wellicht mogen bepaalde mensen wel gezellig meerijden.

Met de komst van internet is het allemaal anders
Regelmatig hoor je mensen zeggen ‘ja, maar met internet is alles anders geworden, dus vind ik dat auteurs er soepel mee om moeten springen!’ Ten eerste is het nog maar de vraag of het auteursrecht wezenlijk anders is geworden sinds het internet. Het is wel een feit dat de toegang tot materiaal, het kopiëren en de verspreiding er van gemakkelijker is.

Het gemak geeft je echter niet het recht om te jatten. Het gemak geef je evenmin het recht om voor anderen te bepalen wat zij wel of niet horen toe te staan. Feitelijk doet een persoonlijke mening er niet toe. Het gaat er om wat de wet over het auteursrecht zegt.

Hoe zit het met artikelen in een andere taal?
Eigenlijk precies hetzelfde. Je mag niet zomaar een artikel vanuit een andere taal vertalen en publiceren. Het feit dat de pakkans in dergelijke gevallen gering is, geeft je niet het recht om dat zomaar te doen.

Auteursrecht: wat mag wel?
Het is nu wel duidelijk: niets mag tenzij. Zullen wij het over de uitzonderingen hebben? Je mag iemand anders wel beperkt citeren. Je kunt met een gerust hart een bepaalde uitspraak of conclusie overnemen. De nadruk ligt op het woord ‘kort’. Uiteraard vermeld je de bron. De wet zegt, voorzover ik weet, niets over het plaatsen van hyperlinks (hier lees je meer over hyperlinks en hun eventuele invloed op het auteursrecht). Een hyperlink naar de bron plaatsen is natuurlijk wel zo chique. Gun de eer aan de oorspronkelijke bedenker. Zie ook ‘citeren en citaatrecht’.

Je mag ook artikelen van anderen op je website vermelden. Je ziet het op websites die dagelijkse nieuwtjes brengen. Je geeft bijvoorbeeld een samenvatting (abstract), in je eigen bewoordingen, van andere berichten. Uiteraard vermeld je de bron. Zoiets als: ‘Uit een onderzoek van [naam onderzoeker] blijkt dat …’ Vervolgens vertel je in eigen bewoordingen wat er is gebleken. Ook hier is het weer netjes om een link naar de bron te plaatsen.

Wat je natuurlijk ook mag is zeggen ‘Jantje heeft een interessant artikel geschreven met de titel [Titel] daarin geeft hij leuke tips voor [onderwerp]!’ Vervolgens vertel je kort waarom het artikel zo interessant is eventueel met een citaat. Uiteraard bied je een link aan naar het artikel.

Het tegenovergestelde kan ook: ‘Jantje schreef [letterlijk citaat of vertel in je eigen woorden wat hij heeft geschreven], maar daar ben ik het helemaal niet mee eens!’ Vervolgens geef jij jouw visie.

In deze laatste gevallen is het sleutelwoord telkens: schrijf in jouw bewoordingen en zorg dat je loskomt van de oorspronkelijke tekst. Eén of enkele woorden veranderen is écht niet genoeg.

Auteursrecht is eindig. Dat wil zeggen na een periode van 70 jaar vervalt het auteursrecht. Dan mag je teksten vrijelijk kopiëren. Lees hier de details.

Wat wel mag is de stijl van iemand overnemen. Op een bepaalde schrijfstijl berusten geen rechten. Stel jij vindt de columns van Youp van ‘t Hek geweldig. Dus besluit jij een column te schrijven zoals Youp het ook zou doen. Dat mag, mits je verder (qua inhoud) iets nieuws creëert.

Voor privégebruik mag je wel artikelen kopiëren. Stel je vindt dit een prachtig artikel, dan mag je het natuurlijk printen of op jouw computer opslaan. Maar zodra je het aan een collega geeft, maak je al inbreuk op mijn auteursrechten. Overigens voor de artikelen op deze site geldt: mail me even. Over het algemeen vind ik het juist prima wanneer anderen mijn artikelen overnemen, mits met juiste bronvermelding en een werkende hyperlink naar deze site.

Tenslotte
Een auteur kan je toestemming geven om zijn werk integraal over te nemen. Het betekent echter niet dat hij afstand doet van zijn rechten. Heb je verder niets bijzonders geregeld? Dan kan hij op een kwade dag eisen dat jij zijn materiaal van jouw website haalt. Hij hoeft dit niet te motiveren. Je bent dan verplicht om hieraan mee te werken. Het is daarom verstandig, zeker wanneer je werkt met één of meerdere (gast)auteurs, om een auteursovereenkomst op te stellen. Hierin regel je de onderlinge verhoudingen. Hier vind je een handige online tool voor het regelen van de overdracht.

Zelf maakte ik ooit het volgende mee. Ik hielp een beginnende ondernemer een telemarketingbureau op te zetten. Ik gaf deze ondernemer toestemming om door mij geschreven en eerder gepubliceerde teksten te gebruiken, zoals een gratis tipboekje om klanten te lokken, maar ook trainingsmateriaal voor het trainen en coachen van de nieuwe telemarketeers. De ondernemer kreeg dit materiaal uit hoofde van zijn telemarketingactiviteiten.

Maar toen deze ondernemer zelf acquisitietrainingen in de markt ging zetten en zich als concurrent opstelde, maakte ik subiet een einde aan het verhaal. Helaas ging dit niet zonder slag of stoot. Er moest een advocaat aan te pas komen om hem op andere gedachten te brengen. Hij redeneerde: ‘eens gegeven blijft gegeven!’ Helaas voor hem gaat dit vliegertje niet op.

Ooit gaf ik aan een websitebeheerder toestemming artikelen over te nemen. Hij deed dit keurig met bronvermelding en werkende link. Op een gegeven moment attendeerde iemand me er op dat hij ook eBoekjes aan zijn lezers ter brschikking stelde. Het waren compilaties van mijn artikelen. En nu deed de gluiperd alsof het zijn artikelen waren. Op dat moment trok ik (uiteraard) mijn toestemming in.

Zoals je ziet is de hoofdregel duidelijk. Niets mag, tenzij…? Ga zorgvuldig om met de rechten van anderen. Dan kan je weinig gebeuren. Hieronder vind je interessante websites.

Lees ook:

• Veel gestelde vragen (en antwoorden) over auteursrecht bijzonder informatieve site van Ius Mentis! De site bevat veel meer nuttige juridische informatie over internet. Zie voor een overzicht de homepage.
• Auteursrecht.nl
• Jatten van anderen, mag dat?
• Negatieve Tweets zijn slecht voor je reputatie (over een boze auteur)